TIẾN SĨ ... GIẤY

TIẾN SĨ …GIẤY

          Ngày 05/10/2013, Thứ trưởng Bộ Giáo dục – Đào tạo Bùi Văn Ga vừa giao Vụ Giáo dục Đại học tham mưu cho Bộ trưởng về việc thu hồi bằng tiến sĩ của một Phó Viện trưởng Viện Tài chính – Ngân hàng, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân vì hành vi “đạo” luận án. Dư luận lâu nay vẫn xôn xao về bằng cấp giả, giả như thật, được công nhận hẳn hoi. Nhưng chẳng mấy trường hợp bị phát hiện. Bằng cấp ấy chỉ mang về cho người sở hữu nó danh vọng và củng cố chỗ ngồi trong cơ quan nhà nước. Bằng tiến sĩ là bùa hộ mệnh để thăng quan tiến chức, hợp thức hóa trình độ cho tương xứng với cái ghế đang ngồi. Họ chẳng có thực tài ghi trên bằng Tiến sĩ. Đá động đến việc này một tí để “đánh động” ngành giáo dục về chất lượng đào tạo học vị tiến sĩ cũng là việc càn thiết.

          Theo Từ điển Wikipedia, Tiến sĩ  (Doctor of Philosophy thường được viết tắt là PhD) là một học vị do trường đại học cấp cho nghiên cứu sinh  sau đại học, công nhận luận án nghiên cứu của họ đã đáp ứng tiêu chuẩn bậc tiến sĩ, là hoàn toàn mới chưa từng có ai làm qua. Hành vi đạo luận án Tiến sĩ không phải mới, nhưng việc phát hiện và đưa ra ánh sáng để làm rõ nó không hề dễ tí nào. Việc một hai quan chức bị phát hiện và đưa ra ánh sáng là chuyện hy hữu mà thôi. Đó là chưa nói đến việc luận án không đảm bảo chất lượng, ít có giá trị khoa học những vẫn dễ dàng được công nhận học vị.

Theo thống kê của Bộ Khoa học - Công nghệ, hiện nay cả nước có 24.300 tiến sĩ, mỗi năm lại tăng hơn 7%. . Theo PGS-TS Phạm Bích San, Phó tổng thư ký Liên hiệp Các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam (VUSTA), cho biết: “Số giáo sư, Tiến sĩ chúng ta nhiều nhất Đông Nam Á nhưng không có trường Đại học Việt Nam nào được đứng trong bảng xếp hạng 500 trường ĐH hàng đầu thế giới. Số lượng các bài báo công bố quốc tế của cả nước gần 90 triệu dân trong một năm chỉ bằng số lượng của một trường Đại học ở Thái Lan”.

Chất lượng đào tạo tiến sĩ ở Việt Nam trở nên quá thấp so với thế giới. Các đề tài đăng ký nghiên cứu lạc hậu đến hàng chục năm. Tiến sĩ ra lò kém chất lượng, đa số là quan chức quản lý hành chính hơn là nhà nghiên cứu khoa học. Họ lo cho cái địa vị, làm chính trị hơn là cống hiến cho quốc gia. Ở các nước, khi đạt được học vị ấy, người ta bắt đầu nghiên cứu khoa học ráo riết để duy trì tiêu chuẩn học vị và để xứng đáng với học vị ấy. Còn ở Việt Nam, khi đạt được học vị ấy, là lúc nghiên cứu sinh xả hơi, nghỉ ngơi và hưởng thụ sau khi đạt được mục đích. Hỏng!

Làm sao để tìm ra những bằng tiến sĩ “đạo luận án”, hay nâng cao chất lượng đào tạo tiến sĩ? Đây là câu hỏi quá khó với ngành giáo dục.

Năm ngoái, một thứ trưởng Bộ Y tế bị vạch mặt việc khai bằng cấp Tiến sĩ không đúng với học vị. Tôi tìm hiểu kỹ, thì ra có người tố cáo. Chuyện đạo luận văn vừa qua cũng có người tố cáo. Nếu không có người tố cáo, chả lẽ bao nhiêu bằng cấp giả vẫn sử dụng tốt. Có mấy khi cơ qua tuyển dụng bỏ thời gian tiền của siêu tra bằng cấp bao giờ? Ai tố thì kiểm tra, không thì thôi. Người tố cáo mà không thành, chắc bị trù dập đén bỏ xứ mà đi chứ chẳng chơi, vì thế lực của các sếp có bằng giả mạnh ghê lắm! Bởi vậy, có ai dám tố đâu? Xưa nay, người mạnh dạn đấu tranh chống tiêu cực có ai ngóc đầu lên nổi không?

Ở nước ta, khi giới thiệu, ai cũng muốn gọi cái học vị trước, rồi đến chức vị sau, dài lượt thượt. Học vị tiến sĩ trở nên là một thứ đồ trang điểm lòe loẹt cho những người háo danh khoe mẻ.

Thật xin lỗi những tiến sĩ có tâm và có trình độ thật sự, nhưng những người cần xin lỗi có số lượng quá ít, số người đáng xin lỗi còn ít hơn.

Không biết Bộ giáo dục nghĩ gì mỗi khi các tổ chức quốc tế công bố kết quả khảo sát, thống kê về chát lượng đào tạo tiến sĩ trên thế giới. Trong khu vực Đông Nam Á thôi, Việt Nam ta còn là nước lạc hậu, thử hỏi bước ra thế giới, chúng ta có dám ngẩng cao đầu không?

Người Việt Nam vốn giỏi, nhưng khi trưởng thành thì thành tựu kém. Chính sách, chế độ ưu đãi cũng như điều kiện cho nghiên cứu khoa học không thông thoáng. Đội ngũ nghiên cứu khoa học mang tiếng đông đúc chứ đề tài được áp dụng ít, không thực tiễn. Đáng buồn thay!

Xin mượn của Nguyễn Khuyến bài thơ làm cái kết:

Cũng cờ, cũng biển, cũng cân đai,
Cũng gọi ông nghè có kém ai.
Mảnh giấy làm nên thân giáp bảng,
Nét son điểm rõ mặt văn khôi
Tấm thân xiêm áo sao mà nhẹ?
Cái giá khoa danh thế mới hời!
Ghế tréo, lọng xanh ngồi bảnh chọe,
Nghĩ rằng đồ thật hóa đồ chơi!

(Tiến sĩ giấy II)

Thân Nguyễn Luận

06, thôn 3, Hòa Thành, Krông Bông, Đăk Lăk

ĐT: 0976 638 392